Mostrando entradas con la etiqueta Triar. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Triar. Mostrar todas las entradas

martes, 6 de octubre de 2026

33. Bertrando d'Avignone e Raimondo de las Salas. Bertran, si fossetz tant gignos

33. Bertrando d'Avignone e Raimondo de las Salas (?).

Dal canzoniere A.

8M, Valderrobres, si natros o natres mos aturem

que saubessetz lo mieils triar
d'aisso qez eus vuoill demandar,
tenssons fora ben de nos dos,
digatz: cal ant plus pretz cabal
cals razonatz ni tenetz per plus pros
per mieils far gerra conduich ni dos?
Raimon, d'estas doas razos 
qem partetz, las cals mieiller par, 
l'una pren, l'autra lais estar.
Lombartz vuoill esser ad estros, 
car de Proenssa no me cal. 
per q'ieu chausisc sai que mais val 
Lombardia, on trob cavaliers bos 
francs e cortes, em platz lor messios. 
Bertran, al mieu entendemen 
chausit avetz lo sordejor. 
trop son plus ric gerrejador 
li Proenssal e plus valen
per gerra e per mession; 
tolon la terra a 'n Symon
eil demandon la mort a lor seignor
et al comte cuich que rendra s'onor. 
Raimon, trop lor datz d'onramen,
q'a Belcaire en lor onor
lor fetz Symons tant de paor,
e si eron dos tans de gen,
en apres a gran mespreison
renderon li sa garnison.
per q'en totz faitz sont li Lombart meillor
e plus honrat e mieils combatedor.
Bertran, a doble vos envit
de la tenzon que razonatz; 
que sai es proeza e barnatz
mantengutz, larguesa e convitz; 
lai dona hom cavals e destriers 
e fant rics conduitz e pleniers; 
en Lombardia podetz ben, sius platz, 
morir de fam, si deniers non portatz. 
Raimon, fort avetz joc marrit, 
qe qand es perdutz l'envidatz. 
sai son plus donador assatz, 
eil Lombart son mais issernitz
qu'il dan cavals, draps e deniers, 
els tenc d'armas plus fazendiers 
qels Proensals que vos tant me lauzatz, 
e sai es hom plus soven convidatz.
Bertran, de tot avetz gran tort, 
qe lai a trobadors prezans 
qe sabon far e vers e chans, 
tenssos, sirventes e descortz, 
e lai son las dompnas de pretz,
qe l'una cuich q'en val ben detz
de Lombardas, mas qe sont femnas grans, 
c'apenas neis sabon far bels semblans. 
Raimon, aissi non a conort, 
q' ieu jaus en sia contrastans; 
car li Lombart d'aitals bobans
nois plazon ni d'aitals deportz; 
car vos mezeus, si vos voletz, 
atressi conoisser devetz
qe de dompnas nais grans engans 
c'alz maritz fant noirir autrui enfans.

miércoles, 12 de agosto de 2026

Triar, Tria, Trianza, Triaire, Destriar, Detriar, Destriansa, Detriansa, Destriament

Triar, v., trier, choisir, distinguer, discerner.
Vos sabetz mal triar.
(chap. Vos sabéu mal triá : triá mal : vos no sabeu triá.)
T. de Guillaume de la Tour et de Sordel: Us amicx.
Vous savez mal choisir.
Dieu triara lo gra de la palha al jorn del jutjamen. V. et Vert., fol. 54.
(chap. Deu triará lo gra de la palla lo día del juissi.)
Dieu triera le grain de la paille au jour du jugement.
Qu' ilh medeis en triesso un autre om. Trad. du Code de Justinien, fol. 12.
(chap. Que ells mateixos (ne) tríon un atre home.)
Qu'eux-mêmes en choisissent un autre homme.
Sap triar los nescis dels senatz,
E conoisser maleza e bontatz.
Sordel: Pois trobat ai.
Sait discerner les niais des sensés, et connaître méchanceté et bonté.
No sabon triar lo jorn de la nueg. V. et Vert., fol. 31.
(chap. No saben distinguí lo día de la nit.)
Ne savent distinguer le jour de la nuit.
Fig. Tri de dos mals lo melhor.
Giraud de Borneil: Si m sentis.
Je choisis de deux maux le meilleur.
Quascus hi pot triar lo ben del mal.
Raimond de Castelnau: Mon sirventes.
Chacun y peut discerner le bien du mal.
Reis castellas, vostra valor se tria
Part las valors que tug l' autre rey an.
Folquet de Lunel: Al bon rey.
Roi castillan, votre mérite se distingue au-delà des mérites que tous les autres rois ont.
Prov. Eu aug dir al reprochier:
Qui no troba, no tria. 
Peyrols: Camjat ai.
J'entends dire au proverbe: Qui ne trouve, ne choisit.
Part. prés. Ai Dieus! ara fosson trian
Li fals drut e 'l fin amador.
B. de Ventadour: Non es.
Ah Dieu! maintenant fussent se distinguant les faux galants et les purs amoureux.
Part. pas. Bella dompn', ab cors plazen,
Triat col gran de la flor.
L'Évêque de Bazas: Cor poder saber.
Belle dame, avec corps avenant, trié comme le grain de la fleur.
CAT. Triar. (chap. Triá : trío, tríes, tríe, triem o triam, triéu o triáu, tríen; triat, triats, triada, triades; triaré; triaría; si yo triara.)

La fruta del "destrío"

2. Tria, s. f., triage, choix.
Quecx pren a la tria.
(chap. Cadaú pren a la tría.)
T. de G. Riquier et de Jordan: Senh' En Jorda.
Chacun prend au choix.
Ieu vuelh n' aias la tria.
Garins le Brun: Nueg e jorn.
Je veux que vous en ayez le choix.
Adv. comp. La gensor
Qu' es de beutat flor 
A tria.
J. Esteve: Si m vay.
La plus belle qui est fleur de beauté à choix (complétement).
Lo rossinhols chant' a tria.
B. de Ventadour: Tuit sels.
Le rossignol chante à choix (parfaitement).
ANC. FR. Nous ferons une trie
De ceux dont la vertu décore la patrie.
Du Bartas, p. 487.
CAT. Tria. (chap. Tría, tríes; elecsió, elecsions.)

3. Trianza, s. f., triage, choix, distinction.
Hom just non deu trianza far 
Entre jurar et afermar.
Deudes de Prades, Poëme sur les Vertus.
Homme juste ne doit pas faire de distinction entre jurer et affirmer.
(chap. Triansa, trianses.)

4. Triaire, s. m., appréciateur, juge.
Or triaire
Voill que d' aisso siatz.
T. de Guigo et de Jauris: Joris cil.
(chap. Triadó, triadós, triadora, triadores; apressiadó, apressiadós, apressiadora, apressiadores; juche, juches.)
Maintenant appréciateur je veux que de ceci vous soyez.

5. Destriar, Detriar, v., trier, choisir, distinguer, discerner.
Destria que digas e de que ti tazeras. Trad. de Bède, fol. 81.
Choisis (ce) que tu diras et sur quoi tu te tairas.
Qualitatz, es diversitatz per la qual una cauza se desvaria e s detria de las autras. Leys d'amors, fol. 44.
Qualité, c'est diversité par laquelle une chose se diversifie et se distingue des autres.
Deus non destria pas persona. Trad. de Bède, fol. 73.
Dieu ne choisit pas personne.
Si us es vis que aia mal,
E no sabetz detriar cal.
Deudes de Prades, Auz. cass.
S'il vous est avis qu'il ait mal, et vous ne savez pas distinguer lequel. 
Quascuns joys cove qu' aissi s destri.
Ozils de Cadartz: Assatz es.
Chaque joie il convient qu'ainsi se distingue.
- Démêler, débrouiller.
Fig. Detria
Ben un conten.
B. Carbonel: Cor diguas.
Débrouille bien une contestation.
Part. pas. subst. Civada molhada o autre blat que per aicella manieira sia per conoichenssa dels detriatz. Cartulaire de Montpellier, fol. 143.
Avoine mouillée ou autre blé qui de cette manière soit pour la connaissance des choix.
(chap. Destriá : fé lo destrío, triá, separá la fruita bona de la roína.)

Lo muro batallé : defensó. No confundí en lo sompo de Ramón Mur de Bellmunt, Belmonte de San José, catalaniste lobotomisat

6. Destriansa, Detriansa, s. f., choix, triage, distinction.
Destriansa d' auzel fill d' auzel jove.
Deudes de Prades, Auz. cass.
Choix d'oiseau fils d'oiseau jeune.
Fig. Albert, ben a de pretz gran detriansa
Entr' els Franses e 'ls Peitaus onratz.
T. d'Albert et du Moine: Monges.
Albert, bien il y a de mérite grand triage entre les Français et les Poitevins honorés.
(chap. Destriansa, destrianses; destrío, destríos; distinsió, distinsions.)

7. Destriament, s. m., triage, choix, distinction.
Avant c' om vegna al destriament de las peticios. Trad. de Bède, fol. 10.
Avant qu'on vienne au choix des demandes.
(chap. Destriamén, destriamens; triamén, triamens.)